Podatek od spadków i darowizn jest pobierany w Polsce od wielu lat. Jego pobieranie rozpoczęło się na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn. Tekst ustawy został ujednolicony obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 sierpnia 2019 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy 10278 zł do 20556 zł – 308,30 zł i 5% nadwyżki ponad 10278 zł. powyżej 20556 zł – 822,20 zł i 7% nadwyżki ponad 20556 zł. Podatek od spadku i odziedziczenia mieszkania krok po kroku, czyli formalności, wysokość, zgłoszenie. 2. Osoby zaliczone do II grupy. do 10278 zł – 7%. Do czystej wartości spadku po zmarłym należy doliczyć kwoty darowane uprawnionej do zachowku. Przyjmijmy, że uprawniona otrzymała od spadkodawcy pieniądze m.in. na spłatę zaległego czynszu, zakup samochodu, a darowizny te objęły co najmniej kwotę 20.000 złotych. Kalkulator podatku od spadków i darowizn (od 1.07.2023 r.) Kalkulator pozwala obliczyć kwotę podatku do zapłaty po wpisaniu wartości otrzymanego spadku lub darowizny. Uwzględnia również kwotę wolną od podatku w zależności od wybranej grupy podatkowej, a także umożliwia skorygowanie podstawy opodatkowania o zwiększenia i Zachowek dla każdego wnuka będzie wynosił więc: dla Mateusza: 1/3 x ½ = 1/6 spadku. dla Joanny: 1/6 x ½ = 1/12 spadku. dla Katarzyny: 1/6 x ½ = 1/12 spadku. Z uwagi na to, że cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy, czyli babci - to ona jest zobowiązana do zapłaty zachowku na rzecz swoich wnuków. Oceń ten artykuł: Jak obliczyć zachowek gdy miały miejsce darowizny. Jeśli przed śmiercią spadkodawcy miały miejsce darowizny na rzecz jednego lub kilku z ustawowych spadkobierców, to wartość tych darowizn zostanie wliczona do masy spadkowej i obniży wartość majątku podlegającego podziałowi między wszystkich spadkobierców. XwYV1. Oddzielnego, bardziej szczegółowego omówienia wymaga kwestia darowizn, a dokładnie wpływu darowizn na zachowek, czyli tego, co jeśli spadkodawca (osoba zmarła) przekazała cały swój majątek lub tylko część majątku innym osobom przed śmiercią, czy to przekazała go osobom najbliższym (dziecku, wnukowi) czy tez osobom obcym (jakiejś organizacji, osobie obcej, wnukowi mimo, że żyło dziecko spadkodawcy)? Czy mamy prawo do zachowku, od kogo i w jakiej wysokości? Jak te wysokość wyliczyć? Po pierwsze najważniejsze dla tego wpisu to świadomość, że przy obliczaniu zachowku bierze się pod uwagę darowizny, jakie poczynił spadkodawca jeszcze za życia. Przyjmuje się, że darowizny za życia spadkodawcy na rzecz najbliższych są dokonywane niejako z myślą o przyszłej schedzie. Na zachowek zalicza się też co do zasady koszty wychowania i wykształcenia uprawnionego do zachowku, ale tylko jeśli przekraczają one przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku. Innymi słowy do masy spadkowej nie dolicza się tylko drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych, np. ślubnych prezentów, o ile nie był to samochód. Darowizna a zachowek, czyli kiedy musi być dokonana darowizna, aby móc ją rozliczać w sprawie spadkowej o zachowek? To jest jedno z częściej stawianych przez osoby zainteresowane pytań. Bowiem nie wlicza się też do masy spadkowej darowizn dokonanych więcej niż dziesięć lat przed śmiercią, ale tylko dokonanych na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku, czyli dalszych dla spadkodawcy. Adwokat zwraca uwagę, że darowizny dokonane na rzecz osób bliskich dokonane ponad 10 lat przed śmiercią uwzględnia się. Czyli, aby to lepiej zrozumieć, do wartości spadku dolicza się co do zasady wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców bez względu na to, kiedy zostały dokonane, a darowizny na rzecz innych osób dolicza się tylko wtedy, gdy zostały dokonane nie dawniej niż 10 lat przed śmiercią spadkodawcy. Darowizna a zachowek, gdy uprawniony wcześniej już dostał należną mu kwotę? Może więc się zdarzyć, że uprawniony dostał zachowek już za życia spadkodawcy. Nie mają bowiem prawa do zachowku ci najbliżsi, którzy otrzymali jego równowartość w postaci wcześniejszej darowizny od spadkodawcy lub w formie zapisu albo powołania do spadku w samym testamencie. Bowiem zapis windykacyjny został potraktowany na równi z darowiznami, czyli przy obliczaniu zachowku uwzględnia się jego wartość, i podobnie jak darowiznę, zalicza się na należny uprawnionemu zachówek. Wnukom, którzy przeżyli rodziców, zalicza się na poczet zachowku darowizny otrzymane przez ich rodziców, a także oczywiście przez nich samych. Jak wylicza się wartość darowizny podlegającą zaliczeniu na zachowek? Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania oraz według cen z chwili ustalania zachowku. Zazwyczaj niezbędna jest w tym zakresie opinia biegłego. Co ważne, z orzecznictwa sądowego również wynika, że jeśli spadkodawca przed śmiercią darował cały swój majątek, to spadkobierca może domagać się zachowku od osoby obdarowanej. To bardzo ważna praktyka sądowa, bo niektórzy za życia decydują się na rozdysponowanie w drodze darowizn praktycznie całego swojego majątku kosztem najbliższej rodziny, którym spadek należy się na podstawie reguł dziedziczenia ustawowego. Praktyka pokazuje, że często obdarowanymi w ten sposób zostają wnukowie. Co również istotne, na poczet zachowku zalicza się to, co osoba do niego uprawniona otrzymała od spadkodawcy za jego życia w drodze darowizny albo w testamencie w drodze zapisu. Czyli jeśli już coś otrzymaliśmy od spadkodawcy, jednak uważamy, że jest to za mało, bo inny członek rodzinny otrzymał więcej, lub obca osoba, możemy żądać wyrównania, jednakże od kwoty należnego zachowku będzie odjęta kwota otrzymanych już od spadkodawcy składników majątkowych. Żądać wypłaty zachowku może także osoba uwzględniona w testamencie, jeśli to, co przeznaczył jej spadkobierca, jest warte mniej niż przysługujący jej zachowek, a nie otrzymała wcześniej rekompensaty w formie darowizny. Czyli jeżeli ktoś z kręgu uprawnionych do zachowku nie dostał rekompensaty równej wysokości zachowku, spadkobierca, który otrzymał więcej, jest obowiązany wypłacić mu sumę pieniędzy potrzebną do pokrycia wartości zachowku albo do jego uzupełnienia. Aby jeszcze lepiej zrozumieć powyższe posłużę się przykładem z praktyki w zakresie wpływu darowizny na zachowek. Jak już wiesz jednym z etapów obliczania zachowku jest ustalenie tzw. substratu zachowku. Ten trudny wyraz wymaga przede wszystkim określenia czystej wartości spadku. Czysta wartość spadku stanowi różnicę pomiędzy wartością wszystkich praw należących do spadku, według ich stanu z chwili otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) i cen z chwili orzekania o zachowku, a stanem biernym spadku, czyli sumą długów spadkowych, z pominięciem jednak długów wynikających z zapisów i poleceń. Dla ustalenia czystej wartości spadku należy doliczyć wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę, bez względu na to, czy były one uczynione na rzecz spadkobierców, uprawnionych do zachowku, czy też innych osób, za wyjątkiem drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych i dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalenia zachowku. Jeśli spadkodawca przed śmiercią rozporządził całym swoim majątkiem poprzez darowizny to stan czynny spadku po nim wynosi zero. Często są jeszcze długi spadkowe związane np. z wykonaniem nagrobka i dla przykładu niech wynoszą one 6000 złotych. Do czystej wartości spadku należy zaliczyć – dla tego przykładu – wartość mieszkania, które zmarła darowała jakiejś osobie. Biegły sądowy opiniujący w sprawie spadkowej z zakresu szacowania nieruchomości ustalił, że wartość tego prawa wynosi np. złotych. Jeżeli żadna ze stron opinii nie kwestionowała, a opinia biegłego odpowiada w sposób wyczerpujący, stanowczy i zrozumiały na postawione pytanie, a przytoczona argumentacja jest w pełni przekonująca, sąd oprze się na niej dla ustalenia wartości mieszkania. Do czystej wartości spadku po zmarłym należy doliczyć kwoty darowane uprawnionej do zachowku. Przyjmijmy, że uprawniona otrzymała od spadkodawcy pieniądze na spłatę zaległego czynszu, zakup samochodu, a darowizny te objęły co najmniej kwotę złotych. Substrat należnego powódce zachowku wynosi zatem złotych (- złotych + złotych + złotych). Obliczanie zachowku zamyka operacja pomnożenia substratu zachowku przez udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku. W przykładzie przyjmuję, że uprawniona do zachowku była jedynym dzieckiem spadkodawcy. Skoro tak to przy dziedziczeniu na podstawie ustawy otrzymałaby cały spadek po rodzicu. Podstawę do obliczenia należnego zachowku stanowi zatem udział w 1/2 całości spadku. W związku z powyższym wysokość należnego zachowku dla osoby wymienionej w przykładzie i w konkretnych okolicznościach tu wskazanych wynosi złotych ( złotych x 1/2). Pamiętamy jednak również o darowiźnie na rzecz uprawnionej do zachowku. Czyli kwotę złotych należy pomniejszyć o wartość darowizn dokonanych na rzecz uprawnionej do zachowku, a więc o kwotę złotych. Zatem osoba obdarowana mieszkaniem jak w przykładzie jest zobowiązana do zapłaty na rzecz uprawnionej córki spadkodawcy tytułem zachowku kwotę złotych. Tak właśnie wygląda przykład wyliczenia w przypadku wpływu darowizny na zachowek. Wśród najczęściej zadawanych pytań podczas porad prawnych w kancelarii jest proces obliczania oraz wysokość zachowku. W dzisiejszym wpisie postaramy się wyjaśnić w jaki sposób liczymy zachowek. Obliczając zachowek należy ustalić, jaki udział przypadałby osobie, jeśli spadkodawca nie pozostawił testamentu. Ile wynosi zachowek? Według art. 991 Kodeksu Cywilnego zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony na czas śmierci spadkodawcy jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś przypadkach – połowa wartości tego udziału. Co ciekawe, bierze się również pod uwagę spadkobierców niegodnych oraz takich, którzy odrzucili spadek. Zachowku nie dostaną jednak osoby, które zrzekły się spadku bądź zostały skutecznie wydziedziczone w testamencie. Wyliczanie wartości nominalnej zachowku Wyliczanie wartości nominalnej zachowku to proces skomplikowany i czasochłonny. Wymaga on prześledzenia całej historii rodzinnej pomiędzy spadkodawcą a spadkobiercą oraz dokonanych darowizn. Nie uwzględnia się przy tym zapisów zwykłych oraz poleceń. W przypadku jednak zapisów windykacyjnych oraz darowizn udzielonych spadkobiercy przez spadkodawcę, masa spadkowa ulegnie powiększeniu. Wyjątkiem będą tutaj drobne darowizny – zwyczajowo przyjęte, bądź darowizny dokonane przed więcej niż dziesięciu laty w stosunku do osób niebędących spadkobiercami, licząc wstecz od otwarcia spadku. W sytuacji, w której do zachowku uprawniony jest małżonek, do wartości spadku nie zalicza się darowizn dokonanych przed wstąpieniem w związek małżeński. Przykład: Pan Jarosław pozostawił po śmierci majątek wart zł. Jedynym spadkobiercą uczynił on swoją narzeczoną Marię. Rok przed swoją śmiercią dokonał on jednak umowy darowizny z Marią. Przekazał on jej dom wart 1 000 000 zł oraz mieszkanie warte zł. Nie pozostawił on nic swojej jedynej córce – Kasi. Kasia ma więc prawo do zachowku. Jest ona osobą pełnoletnią, i byłaby jedyną spadkobierczynią, jeżeli pan Jarosław nie sporządził testamentu. Masa spadkowa wynosi się 1 000 000 zł + zł + zł = 1 520 000 zł. Córka Kasia otrzymałaby zachowek wynoszący 1 520 000 zł x ½ = 760 000 zł. W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu telefonicznego lub maila z Zespołem Kancelarii Bona Artis. Od 2006 roku prowadzę własną praktykę w kancelarii radcy prawnego. Posiadam prawie 20 – letnią praktykę w zawodzie radcy prawnego i prowadzeniu sporów na wokandach sądowych. Działając jako Zespół posiadamy duże doświadczenie w prowadzeniu spraw o zachowek, stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku oraz wydziedziczenie. Zgodnie z przepisami prawa spadkowego, jeśli zmarły nie pozostawił testamentu, mamy do czynienia z tak zwanym dziedziczeniem ustawowym. Regulacje prawne ściśle określają kolejność dziedziczenia i wysokość udziałów poszczególnych spadkobierców. Jeżeli jednak osoba zmarła sporządziła testament rozporządzając majątkiem zgodnie ze swoją wolą, to ma on pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym, bez względu na to, czy spadkobiercą zostanie jedna osoba, czy wszyscy teoretycznie uprawnieni do spadku, ktoś z kręgu najbliższych, czy osoba zupełnie obca. Ostatnia wola zmarłego jest obowiązująca, niezależnie od zasad dziedziczenia ustawowego. Czym jest zachowek? Prawo przewiduje jednak swoistą rekompensatę dla niedoszłych spadkobierców, to jest osób bezpośrednio dziedziczących, które zostały w testamencie pominięte. Jest to tak zwany zachowek, do którego uprawnieni są małżonek, dzieci, wnuki i rodzice zmarłego. Zachowek ma na celu zabezpieczenie finansowe bliskich pominiętych w testamencie, w myśl zasady pewnej odpowiedzialności finansowej za członków rodziny, którzy, gdyby nie było testamentu, dziedziczyliby zgodnie z ustawą. O zachowek można ubiegać się także wtedy, kiedy dana osoba otrzymała na mocy testamentu część spadku, ale jest ona niewspółmierna do należnego jej udziału. O zachowek nie mogą jednak występować osoby, które zrzekły się dziedziczenia lub odrzuciły spadek. Wysokość należnego zachowku Podstawą obliczenia jest ustalenie wartości udziału w spadku. Jeśli w grę wchodzi kilkoro spadkobierców o różnym stopniu pokrewieństwa, na przykład małżonek, dzieci, wnuki, jest to czynnik bardzo istotny, tym bardziej, że wysokość udziałów może być tutaj różna, ponadto określając poszczególne udziały, bierze się pod uwagę między innymi także tych, którzy odrzucili spadek. Kolejny etap to obliczenie wysokości samego zachowku. Zgodnie z przepisami prawa wynosi ona połowę wartości spadku przypadającej uprawnionemu, a jeśli jest to osoba małoletnia, bądź trwale niezdolna do pracy zarobkowej, może wynieść do dwóch trzecich należnego ustawowo udziału w spadku. Jednak jeśli chodzi o osoby małoletnie, to wskaźnik 2/3 dotyczy wyłącznie dzieci, ale już nie wnuków zmarłego. Prawo do zachowku wnuki mają zresztą tylko wtedy, kiedy dzieci spadkodawcy już nie żyją. Do wyższego zachowku nie posiada też uprawnień osoba, która jest częściowo niezdolna do pracy lub całkowitą niezdolność zyskała już po śmierci spadkodawcy. Dodatkowe uwarunkowania Należy jednak pamiętać, że w skład masy spadkowej wchodzą zarówno dobra należące do zmarłego, jak i zaciągnięte przez niego zobowiązania. Obliczając zatem wartość zachowku trzeba brać pod uwagę także długi, które w praktyce pomniejszają wartość odziedziczonego majątku, a więc i wartość udziału osoby uprawnionej do zachowku. Ponadto pomniejszają wysokość zachowku darowizny uczynione przez spadkodawcę za jego życia na rzecz osoby uprawnionej w ciągu ostatnich 10 lat, z wyjątkiem stosunkowo niewielkich prezentów, przyjętych zwyczajowo w danym środowisku. O zachowek można wystąpić na drogę sądową w ciągu 5 lat od śmierci spadkodawcy, po upływie tego terminu roszczenie ulega przedawnieniu, Poznaj różnice i zależność pomiędzy tymi dwoma pojęciami. Zobacz czy należy Ci się spadek jeśli w chwili śmierci scheda spadkowa jest zerowa lub znikoma skutkiem darowizn dokonanych za do zachowku to prawo do otrzymania określonej w pieniądzu wartości pochodzącej ze schedy spadkowej. Wynika z niego roszczenie przeciwko spadkobiercom faktycznym. Zachowek ma za zadanie przede wszystkim ochronić moralny obowiązek zmarłego wobec najbliższych. Zasadą bowiem jest, że nikt nie może na wypadek swojej śmierci rozporządzić swoim majątkiem zupełnie dowolnie, z pominięciem swoich najbliższych. [i] Zgodnie z art. 991 zachowek może być należny zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Co istotne, nie ma znaczenia, czy doszło do dziedziczenia testamentowego. Spis treści:Darowizna a zachowek – wyliczaniePrzedawnienie zachowku od darowizny Darowizna na poczet zachowku Jak ustalić wartość darowizny?Odpowiedzialność obdarowanego Sprzedana darowizna a zachowek Obliczanie zachowku Przedawnienie prawa do zachowku Pozew o zachowek – opłaty Skorzystaj z E-porady prawnejZadanie pytania nic Cię nie kosztuje. Wstępna analiza i wycena jest bezpłatna oraz nie zobowiązuje do a zachowek – wyliczanieSamo wyliczenie zachowku nie jest skomplikowane, jeżeli uda nam się ustalić tzw. substrat zachowku, czyli wartość netto spadku. W tym wypadku duże znaczenie mają dokonane przez spadkodawcę darowizny. W którym momencie spadkobrania mają one jeszcze znaczenie?Należy zacząć od tego, że darowizna jest umową obligacyjną, w której jedna osoba zobowiązuje się do świadczenia określonego przedmiotu lub kwoty pieniężnej nie żądając niczego w zamian. Ustawodawca przewidział sytuację, w której spadkodawca, chcąc odsunąć swoich najbliższych od spadkobrania lub nieproporcjonalnie uprzywilejować jednego z nich, przed śmiercią dokonuje licznych darowizn, w celu zmniejszenia schedy spadkowej. Przepisy regulujące zaliczanie darowizn zapobiegają takim zabiegom [ii].Po pierwsze, darowiznę wliczamy, jak już zostało napisane, do substratu zachowku (art. 993 [iii]. Ustawa wymienia jednak wyjątki. Z jednej strony przy wyliczeniach pomijamy drobne, zwyczajowe darowizny. Takie „zwyczaje” mogą różnić się w zależności od czasów, w jakim są dokonywane, ale także od konkretnej rodziny, której sprawa dotyczy (biorąc pod uwagę np. jej zamożność). Przedawnienie zachowku od darowiznyZ drugiej strony do wyjątku należą darowizny dokonane minimum dziesięć lat od otwarcia spadku. Co ważne jednak dotyczy to datków, tylko na rzecz nie-spadkobierców czy nieuprawnionych do zachowku. Trudno także wymagać, że każdy człowiek podczas rozporządzania swoim majątkiem będzie miał na uwadze konieczność zapewnienia swoim przyszłym zstępnym utrzymania. W związku z tym zaliczeniu nie podlegają też darowizny przekazane, zanim spadkodawca doczekał się dzieci lub zawarł związek małżeński [iv].Darowizna na poczet zachowkuKolejny moment, kiedy darowizny będą istotnym elementem wyliczeń jest zaliczenie darowizny na poczet zachowku. Warto zauważyć, że w razie, gdyby do spadkobrania doszli wnukowie spadkodawcy, darowizna przekazana ich rodzicom, także będzie podlegać zaliczeniu. Ewentualne niejasności w tej kwestii wynikające z lakoniczności przepisów ustawy, jednoznacznie rozwiały sądy (I ACa 884/14: Wskutek otrzymanych przez powódkę darowizn od spadkodawcy, jej roszczenia z tytułu zachowku zostały w całości zaspokojone).Jak ustalić wartość darowizny?Zgodnie z literalnym brzmieniem ustawy, wartość darowizny ustalamy zgodnie z momentem jej dokonania. Jest to chwila zamknięcia rozprawy w procesie o zachowek (art. 316 § 1 KPC). W analogiczny sposób ustalamy wartość darowizny zaliczanej na zachowek. Wartość darowizny ustalamy mając na względzie również naturalną dla gospodarki inflację. Gdyby rozumieć ten przepis dosłownie, okazałoby się, że sytuacja osoby jednocześnie obdarowanej oraz uprawnionej do zachowku różniłaby się w zależności od tego, czy darowizna była dokonana poprzez przeniesienie własności nieruchomości, czy przekazanie określonej sumy pozostawił troje dzieci: A, B, C. Przed śmiercią przeniósł własność nieruchomości wartej 300 000 zł na A, natomiast B przekazał na konto kwotę 300 000 zł. Jeśli otwarcie spadku nastąpi wiele lat później, wobec spadku wartości pieniądza, do substratu zachowku zostałaby zaliczona suma o znacznie mniejszej wartości realnej, co zmniejszy potencjalną wysokość zachowku. Ponadto w takiej sytuacji B mógłby się domagać od A uzupełnienia zachowku, jeśli wartość działki na przestrzeni lat się zwiększyła. Prowadzi to do nieuzasadnionego rozróżnienia między sytuacją poszczególnych obdarowanych. Wobec tego w judykaturze ugruntował się pogląd, że w drugiej sytuacji nie jest konieczne posługiwanie się wartością nominalną, a sąd może dokonać waloryzacji (SN III CZP 34/86, I ACa 884/14). W razie powstania innych, oczywistych niesprawiedliwości, sąd może korygować sposób obliczania wartości darowizny, posługując się konstrukcją nadużycia prawa podmiotowego ( obdarowanegoZ prawa do zachowku wynika także roszczenie uzupełnienie zachowku. Oznacza to, że uprawniony może żądać od obdarowanego sumy koniecznej dla uzupełnienia zachowku. Oczywiście może zdarzyć się tak, że kwota ta pochłonie całą darowiznę. W praktyce do takiej sytuacji dochodzi dość rzadko, ponieważ z podobnym roszczeniem w pierwszej kolejności należy zwrócić się do spadkobiercy, a jeżeli ten nie jest w stanie wydać odpowiedniej kwoty – do uprawnionego z tytułu zapisu windykacyjnego.[v] Przepis artykułu 1000 służy zatem głównie do zniechęcania do prób obchodzenia przepisów o zachowku poprzez darowizny. Należy jednak mieć na uwadze, że odpowiedzialność ponoszą tylko te osoby, których darowizny zostały doliczone do spadku. Sprzedana darowizna a zachowekObdarowany odpowiada do wysokości wzbogacenia. Nie zwalnia z odpowiedzialności wyzbycie się wzbogacenia w okresie, w którym obdarowany powinien liczyć się z obowiązkiem pokrycia roszczenia o zachowek. W razie zaistnienia takiej potrzeby może on zwolnić się z obowiązku wyrównania zachowku, poprzez wydanie przedmiotu darowizny, oczywiście jeżeli ten pozostaje w nieuszkodzonym i niezniekształconym stanie. Zadaj pytanie – bez zobowiązań!Doskonale rozumiemy, jak skomplikowana może być Twoja sytuacja. Mimo że staramy się kompleksowo wyjaśnić ten temat wiemy, że nie pokryjemy odpowiednio wszystkich możliwych scenariuszy. Twoja sytuacja jest wyjątkowa, a my potraktujemy ją z należytym zaangażowaniem. Wyślij pytanie i sam zdecyduj!Co więcej, zgodnie z wyrokiem SN I CSK 381/17, w razie śmierci obdarowanego przed otwarciem spadku, zobowiązanie do uzupełnienia zachowku przechodzi na jego zstępnych. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia (I ACa 1223/14), granice odpowiedzialności zostały określone: Osoby obdarowane, które nie należą do kręgu uprawnionych do zachowku ponoszą odpowiedzialność jeżeli darowizna została dokonana przed mniej niż dziesięcioma laty licząc od otwarcia spadku oraz istnieje wzbogacenie będące skutkiem darowizny. Granice odpowiedzialności wyznacza wartość tego wzbogacenia. Natomiast granice wzbogacenia należy ustalać biorąc pod uwagę korzyści uzyskane bezpośrednio z darowizny oraz ewentualne surogaty uzyskane w zamian za tę zachowkuChcąc dowiedzieć się, ile powinna wynosić kwota zachowku należy dokonać kilku obliczeń. Ustawa wskazuje, że wynosi on (dla osób niezdolnych do pracy i małoletnich) lub ewentualnego udziału spadkowego. Zatem:[* udział spadkowy * substrat zachowku – (darowizny + zapisy windykacyjne).Udział spadkowy jest zależny od tego, który krąg spadkobierców należy wziąć pod uwagę. Np. jeżeli spadkodawca pozostawił żonę: Z oraz 4 dzieci: A, B, C i D, to wtedy: Z otrzyma, natomiast każde z dzieci: * = .Natomiast sposób obliczenia substratu zachowku polega na ustaleniu czynnej wartości spadku. Składa się na nią wartość stanu czynnego spadku, od której należy odjąć wartość stanu biernego, czyli długów spadkowych, przy czym wartość darowizny jako substratu obliczenia zachowku winna być ustalona na dzień orzekania (…)[vi].W obliczeniach nie bierze się pod uwagę podatku od spadku, ponieważ jest to własne zobowiązanie publicznoprawne spadkobiercy. Poza tym, wypłacony zachowek pomniejsza zobowiązanie podatkowe spadkobiercy.[vii]Jak wyegzekwować zachowekRoszczenie o zachowek jest roszczeniem majątkowym [viii], zatem podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu procesowym (art. 13§1 a nie w ramach postępowania o dział spadku.[ix] Do pisma oprócz dokumentów świadczących o darowiznach czy zapisach, musimy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia, akt zgonu spadkodawcy i akt urodzenia uprawnionego do zachowku. Musimy mieć na uwadze krótki termin przedawnienia możliwości dochodzenia roszczenia. Co do zasady [x] jest to pięć lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Należy zaznaczyć, że okoliczność późniejszego dowiedzenia się o testamencie nie ma wpływu na upływ tego terminu. Judykatura jednak nieco złagodziła ten przepis, umożliwiając nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, powołując się na nadużycie prawa podmiotowego z art. 5 [xi. Termin przedawnienia nie biegnie, dopóki uprawniony do zachowku jest uważany z mocy prawomocnego postanowienia sądu za spadkobiercę testamentowego [xii]. Termin ten zostanie przerwany poprzez zgłoszenie przez uczestnika postępowania o stwierdzenie nabycia spadku zarzutu nieważności testamentu [xiii]. Ponadto, według wyr. SN z r. (I CSK 753/13, Legalis), wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożony przez osobę uprawnioną na podstawie ustawy, przerywa bieg terminu przedawnienia jego roszczenia o zachowek należny od spadkobiercy. Stanowisko to odnosi się wprost do roszczenia o zachowek spadkobiercy ustawowego powołanego do dziedziczenia z ustawy przeciwko innemu spadkobiercy prawa do zachowkuW sytuacji gdy nie został sporządzony testament, ale spadkodawca rozporządził całym swoim majątkiem w drodze darowizn, wówczas roszczenie o zachowek przedawnia się w ciągu pięć lat liczonych od śmierci spadkodawcy (art. 1007 KC). Zobacz też:Jak nie płacić zachowku?Pozew o zachowek – opłatyW pozwie o zachowek należy wpisać wartość przedmiotu sporu, czyli w tym przypadku kwotę należnego zachowku, jaka została obliczona. Jeżeli kwota ta przekracza 20 000 zł, to opłata sądowa będzie wynosiła jej 5%. Często konieczne będzie także powołanie biegłego, np. dla wyceny nieruchomości, która była przedmiotem darowizny. Koszty jego wynagrodzenia pokrywają strony. W przypadku, gdy powód przegra sprawę, sąd może zasądzić od niego zwrot kosztów procesowych poniesionych przez powyższego warto zastanowić się nad wcześniejszym wystosowaniem do zobowiązanego wezwania do zapłaty zachowku. Jest to przydatne przy udowodnieniu podczas pozwu podjęcia próby ugody. Umożliwia nam również naliczenie odsetek po upływie terminu na spełnienie żądania oraz może pozwoli nam w ogóle uniknąć drogi a zachowek – podsumowanieNa marginesie musimy dodać, że do pomysłów obchodzenia przepisów o zachowku należy podchodzić ostrożnie. Do jednego z nich należy zawarcie umowy dożywocia (przekazanie własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie) zamiast darowizny. Taka umowa zawarta dla pozoru, może zostać uznana za nieważną ( a w efekcie przedmiotowa nieruchomość nadal będzie doliczana do substratu zachowku (zob. I ACa 462/13, Legalis).Ciekawe jednak wydaje się orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie [xiv], który w sprawie, w której spadkodawczyni wydała córce 15 000 zł w ramach umowy pożyczki, która nie została spłacona, kwota ta nie podlegała zaliczeniu na poczet zachowku, jako z E-porady prawnejZadanie pytania nic Cię nie kosztuje. Wstępna analiza i wycena jest bezpłatna oraz nie zobowiązuje do tak np. I ACa 1721/14 – wyrok SA Łódź z dnia 22-05-2015, Legalis[ii]Doliwa A. w Kodeks cywilny. Komentarz, (red. Załucki M.) Warszawa 2020, wyd. 2[iii]Księżak Kodeks cywilny. Komentarz, (red.)OsajdaWarszawa 2020, wyd. 26[iv]Gniewek E., Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2019, wyd 9[v] Sokołowski T.,Kodeks cywilny T. III Komentarz, red. Gutowski Warszawa 2019, wyd. 2[vi]I ACa 661/16 – wyrok SA Katowice z dnia 07-10-2016[vii]Kordasiewicz B. SPP T. 10, Warszawa 2015, Rozdział XII. Zachowek, s. 1804[viii]Góra-Błaszczykowska A. w Kodeks postępowania cywilnego. Tom I B. Komentarz. Art. 425–729, Warszawa 2020[ix]Przepis nie wskazuje na możliwość rozstrzygnięcia w postępowaniu działowym o zachowku, roszczenia te rozpoznawane są w odrębnym procesie (post. SN z r., III CR 156/66, SNCP 1967, Nr 2, poz. 35, Legalis).[x]I ACa 1295/14, Legalis[xi]zob. wyr. SA w Białymstoku z r., I ACa 756/16, Legalis[xii] III CZP 102/71, Legalis[xiii] III CZP 130/71, Legalis[xiv]V ACa 948/17, Legalis Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego ( „§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”. § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”. W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę oprócz art. 991 także inne przepisy, w szczególności art. 994, 1000 i 1001 Według art. 993 „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów ani poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”. Stosownie do art. 994 § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Jak wynika z powyższego, darowizny na rzecz osób będących spadkobiercami (tak jak Pan) zalicza się na poczet zachowku zawsze, niezależnie ile czasu minęło od poczynienia tej darowizny. Natomiast darowizny na rzecz osób, które nie są spadkobiercami (tak jak Pana żona) zaliczane są na poczet zachowku, o ile od chwili ich poczynienia do śmierci spadkodawcy nie minęło 10 lat. Darowizna na rzecz Pana i żony została uczyniona w 2006 r. Pana ojciec zmarł w 2010 r., natomiast matka w maju 2013 r. Jak zatem łatwo policzyć, od momentu poczynienia darowizny do chwili śmierci zarówno Pana ojca, jak i matki nie minęło 10 lat. Oznacza to, że należny Pana siostrze zachowek będzie liczony od wartości całej darowanej Panu i Pana żonie nieruchomości. Zgodnie z art. 995 § 1 „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”. Oznacza to, że wartość mieszkania będzie wyliczana według cen z chwili, gdy Pana siostra wystąpi o zachowek, a nie według ceny z aktu notarialnego. Siostra na wystąpienie z roszczeniem o zachowek ma 5 lat od chwili śmieci każdego z rodziców (w przypadku Pana ojca siostra ma jeszcze tylko 2 lata na wystąpienie o zachowek). Po tym terminie roszczenie o zachowek ulegnie przedawnieniu. Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej ▼▼▼

jak obliczyć zachowek od darowizny przykład